Mode

De kroniek van Chanel

Na Coco Chanel en Karl Lagerfeld is het nu de beurt aan Virginie Viard om Chanel artistiek te gaan leiden. ‘Virginie is de belangrijkste persoon, niet alleen voor mij, maar ook voor het atelier, voor alles’, zegt Lagerfeld in een documentaire. Deel drie in de kroniek van Chanel.
Reading time 7 minutes
Chanel’s nieuwste hoofddesigner Virginie Viard, geportretteerd op dezelfde bank als haar beroemde Voorgangers.

Als Karl Lagerfeld half februari van dit jaar overlijdt, rouwt de modewereld unaniem. Kaiser Karl, zoals de goede man vaak genoemd wordt, staat op dat moment maar liefst 36 jaar aan het roer van een van de belang- rijkste modehuizen ter wereld: Chanel. Bijzonder in een tijd waarin ontwerpers net zo gauw aan de kant worden gezet als dat ze binnengehaald worden. Denk aan een Raf Simons die binnen de kortste keren weer mocht vertrekken bij Calvin Klein. Of Olivier Lapidus die na amper acht maanden bij Lanvin zijn ontslagbrief op de mat zag vallen. One day you’re in, the next day you’re out. Maar niet bij Chanel. Want als er één modehuis is dat het woord ‘consistentie’ hoog in het vaan- del heeft staan is het Chanel. Dit kent in zijn ruim honderdjarige geschiedenis eigenlijk maar twee echte hoofdontwerpers: Coco (Gabrielle) Chanel en Karl Lagerfeld. 

De onrustige periode tussen het overlijden van mademoiselle Chanel in 1971 en de komst van Lagerfeld in 1982, waarin het duo Jean Cazaubon/ Yvonne Dudel en Philippe Guibourgé tien jaar mochten overbruggen, niet mee- gerekend. Het is een unieke situatie, die wat zegt over hoe het huis en de bedrijfs- cultuur in elkaar steken. Na het overlijden van Lagerfeld wordt vrijwel direct zijn opvolger bekend gemaakt: Virginie Viard (1962). Een vrij onbekende naam voor de massa wellicht, want Viard is geen vrouw die zichzelf op de voorgrond plaatst. Zij is echter al decennialang de oogappel van Karl. Maar liefst dertig jaar staat deze vrouw trouw aan zijn, immer in zwart gestoken, zijde. Begonnen als stagiaire eind jaren tachtig beklimt Viard gestaag de modeladder als rechterhand van Lagerfeld. In de Netflix- serie 7 Days Out, waarin de aanloop naar de coutureshow van Chanel in beeld wordt gebracht, krijgen we voor het eerst een glimp van de bescheiden Française te zien.

Afbeelding boven: model Adesuwa Aighewi in een tweedlook tijdens de Métiers d’Art 2018/19-show.

 

Bovendien laat Lagerfeld zich duidelijk uit over de belangrijke rol die zij vervult. ‘Virginie is de belangrijkste persoon, niet alleen voor mij, maar ook voor het atelier, voor alles’, zegt hij in de documentaire. ‘Ze is mijn rechterhand en zelfs als ik haar niet zie zijn we constant aan de telefoon.’ Deze lovende woorden over zijn partner in couture zijn niet zo vreemd voor wie weet dat Viard inder- daad al jaren een invloedrijke rol vervult en de hoogbejaarde designer dagelijks ondersteunt. Letterlijk trouwens ook, zoals te zien was na een van de runway-shows vorig jaar, waarin zij gearmd met de designer ten tonele verschijnt. Met good old Viard als spiksplinternieuwe hoofdontwerper is Chanel’s derde hoofd- stuk definitief begonnen, maar weet het bedrijf wel dondersgoed wie men het ver- haal laat schrijven.

CONSISTENTIE IS 'KEY'

Continuïteit lijkt dus het codewoord bij het modehuis. Is het daarom dat Chanel geen nieuwe blinkende naam als hoofdontwerper heeft genomen, maar liever kiest voor iemand die het DNA al door en door kent? Het lijkt er wel op. Met con- sistentie ga je de waan van de dag tegen, bevorder je bovendien duurzaamheid – want tijdloze items – en zorg je voor een ijzersterke, herkenbare vormentaal. Klassiekers maken, daarin is het Franse modehuis meester. 

Denk aan een ontwerp als de 2.55-tas. De schoudertas wordt in 1955 geïntroduceerd, als Coco al dik in de zeventig is, en is tot de dag van vandaag een van de populairste ontwer- pen. Elk seizoen duikt hij weer in een net andere uitvoering op, maar aan het oor- spronkelijke ontwerp is in 64 jaar amper iets veranderd. Hetzelfde geldt voor het gebruik van tweed. Coco, gek op de dicht- geweven, grove wollen stof, gebruikt als eerste modeontwerper het materiaal voor dameskleding. En dus voert zij haar deux- pièce, een dameskostuum bestaande uit een jasje en rok, vaak uit in hoogwaar- dige tweedkwaliteit. Er wordt gefluisterd dat het haar minnaar is, de hertog van Westminster, die haar de liefde voor tweed doet ontdekken en zij regelmatig zijn tweedjasjes draagt. Begin jaren dertig besluit ze om haar tweeds in Frankrijk te gaan produceren en richt ze La Société des Tissus Chanel op, waar naar hartelust wordt geëxperimenteerd om innovatieve textieltechnologieën te ontwikkelen. 

Afbeelding boven: muze van het huis Caroline
de Maigret weet altijd een casual twist aan haar outfits te geven.

 

Ook voor Lagerfeld is met name het tweedjasje een belangrijk item in zijn collecties voor het luxehuis. De fijngeweven jasjes wor- den nog steeds in de ateliers met de hand gemaakt. En de ontwerper gaat zelfs een stap verder: hij gebruikt tweed zowaar in avond- en trouwjurken, schoenen en juwelen. Doordat hij het materiaal bewerkt of soms zelfs scheurt, weet hij er een moderne twist aan te geven. Een ander terugkerend item is de little black dress. Hoewel Coco niet de eerste is geweest die de korte zwarte jurk intro- duceerde, is zij wel degene die het tot een essentieel onderdeel van een vrouwen- garderobe weet te pushen. Als zij in de jaren twintig het simpele, korte ontwerp uit de rouwhoek haalt, is er aanvanke- lijk weinig animo voor. Zwarte, vaak lange jurken worden tot die tijd eigen- lijk uitsluitend gedragen in een periode van rouw. Daarmee maakt Coco echter korte metten. Zij maakt de little black dress tot een terugkerend onderdeel van haar collecties, iets wat Lagerfeld gretig zal voortzetten in steeds vernieuwende uitvoeringen. 

1559309738523681 zinio ocnl88 a 3671559309738542928 zinio ocnl88 a 368
Links: Lagerfeld stuurt een lookalike van zijn zwart-witoutfit de catwalk op. Rechts: ook in de l/z 2019-collectie duikt de 2.55-tas weer op.

Meester van de tijdgeest

Daarnaast is Chanel een van de eerste modehuizen die muzen aan zich wist te binden. Voor Coco Chanel was het belangrijk dat sterke vrouwen, vaak met een rauw randje, haar kleding droegen. Ze begint er al mee in het prille begin van haar carrière: vanaf de jaren dertig kleedt ze grootheden als Romy Schneider, Brigitte Bardot en Jackie Kennedy. Ook voor Lagerfeld zijn ambassadeurs een heel belangrijk onderdeel van het uitbou- wen van het merk. Hij is daaraan trouw, net als de muzen zelf: ook hier zien we geen seizoensgebonden gezichten, maar sterke persoonlijkheden die jarenlang loyaal zijn aan Chanel, van Catherine Deneuve en Caroline de Maigret tot Margot Robbie en Lily-Rose Depp.

We kunnen wel concluderen dat de Duitser altijd goed naar de geschiedenis van het modehuis heeft gekeken. En dat betekent niet dat er geen modernisering of vernieuwing heeft plaatsgevonden, integendeel. Als er één merk te noemen is dat de tijdgeest weet te vangen, is het Chanel. Terwijl de hele modewereld nog hoge hakken draagt, voegt Lagerfeld al een lading sneakers aan de collectie toe. Terwijl Coco, die in de tijd dat vrou- wen nog in korsetten worden gehesen met casual outfits op de proppen komt. Lagerfeld wist als geen ander hoe hij de creatieve nalatenschap van Coco in ere kon houden zonder zijn eigen ideeën uit te vlakken. 

Afbeelding boven: schets uit 1926, waarincoco ‘the little Black Dress’ introduceert.
 

Als hij in 1983 wordt gevraagd het Franse luxehuis artistiek te gaan lei- den, ruim een decennium na de dood van de oprichter en naamgever, staat het bedrijf er niet bepaald goed voor. De ziel van mademoiselle Chanel lijkt een beetje te zijn vervlogen; een flinke boost is meer dan welkom. En dat is precies wat Lagerfeld de daaropvolgende jaren zal doen. Hij blijft trouw aan de ontwer- pesthetiek van zijn voorganger, maar weet ook zijn eigen identiteit langzaam- aan toe te voegen aan het DNA van het merk. Zou Virginie Viard ook zo te werk gaan? Ze komt in een gespreider bedje te liggen dan haar voorganger, dat is zeker. Het bedrijf maakte vorig jaar voor het eerst zijn omzet openbaar en die is met tien miljard niet mis. Daarbij weet zij als geen ander van de hoed en de rand. Eén ding is zeker, Coco zou trots op haar zijn.

Afbeelding boven: actrice Penélope Cruz.

Lees ook

Aanbevolen voor jou